Sint Antoniusschool

Lindengracht 137 - 143, Amsterdam

Bouwjaar: 1922 - 1923,
Opdrachtgever: EEPP Capucijnen van de H. Antonius van Paduakerk

Helaas is het bouwarchief van de Lindengracht 137 – 143 leeg. Ja u leest het goed. Er is geen enkel document meer te vinden. Alleen van de nieuwbouw waar de school voor moest wijken. Daardoor beschikken we helaas niet over een tekening. We hadden gehoopt in het archief van de paters Capucijnen, waarvan we toestemming kregen om hun archief te raadplegen, de tekening te vinden. Helaas troffen we daar alleen het bestekboek met voorwaarden aan.

Hier is het voorblad te zien van het bestekboek met voorwaarden

Gelukkig vonden we in de beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam een foto, waar de school gedeeltelijk op staat. Boven de ingang, net onder de eerste verdieping, is in tegels de naam van de school aangebracht zoals we van de architect gewend zijn.

Het logo van de stichting waarin de gevel opgenomen is.

Op de eerste verdieping boven de ingang staat een raam open. Typisch Joling want bij meerdere scholen hebben we deze constructie gezien. Door deze constructie had de wind geen invloed op de kinderen in het lokaal.

De notulen van de stichting zijn in ongeschonden staat bewaard gebleven. Daarin vinden we een mooi stukje geschiedenis van de aanloop naar de school:

6 november 1917:
Aankoop Lindengracht 137-139-141-143 voor de som van fl. 32.500, =. Later worden daar de aankopen van de Lindenstraat 66-68-70 aan toegevoegd.
Liefdadigheidsconcert in het Concertgebouw door het RK klein mannenkoor “Voici et Amicitiae” voor de stichting van de school. Opbrengst fl. 1.500, =. “Stadsarchitect Joling” zo wordt hij aangeduid in de notulen. Hij krijgt opdracht om de terreinen te onderzoeken voor geschiktheid voor een school. Daarmede verwerft hij de opdracht als architect.      

22 maart 1918:
Oprichting stichting Sint-Antonius

16 april 1918:
Uitgifte Obligaties ter waarde van fl. 200.000, = in 5 tranches van fl. 40.000, = ter financiering van de stichtingskosten. We treffen veel nog bekende bedrijven aan bij de eerste inschrijvers. Overigens stond deze uitgifte onder de bescherming van de bisschop van Haarlem.

11 november 1921
wordt het tweede ontwerp van Joling door het bestuur goedgekeurd.

16 november 1921
wordt het ontwerp goedgekeurd door B&W.

05 september 1922
wordt de school aanbesteed. Laagste inschrijver Gebr. Rozenstraten voor fl. 123.095, = en de betonwerken worden voor fl. 8,945 gegund aan de gebr. Meester. De gunningen worden verleend onder de voorwaarde dat het geheel op 1 mei 1923 wordt opgeleverd.

12 october 1922:
Pater Rector (Robertus) bespreekt de mogelijkheid voor een badgelegenheid in de school. Het ontwerp wordt inderdaad later hieraan aangepast.   

24 october 1922:
eerstesteenlegging. Hieronder een foto van de eerstesteenlegging.  

De architect is omcirkeld in de kleur van zijn huisstijl.

De school kreeg ook een centrale verwarming. Uiteraard was dit toen nog een kolengestookte installatie. Deze werd voor fl. 6.810, = aangelegd door de fa. v/d Mey. In die dagen wist men nog niet zo goed om te gaan met zo’n installatie getuige een later verzoek van het schoolhoofd aan deze firma om op te geven hoe laat men op maandagochtend de verwarming moest opstarten om het om negen uur warm te hebben. Het antwoord was: om vijf uur.

Er werd natuurlijk heel veel vergaderd over de indeling van de school. Hiernaast een stukje uit de notulen waaruit dat mag blijken. Ook de voeding van de kinderen vanuit de gemeente komt hier ter sprake. Immers voor de minderdraagkrachtigen gaf de gemeente een voedings- en kleding/klompen vergoeding. Bij de schatting van de school werd het aantal kinderen vastgesteld op 208.

Anders dan tegenwoordig werd de school precies op 1 mei 1923 opgeleverd. Hieronder de aankondiging door het bestuur hiervan.

Wij willen u de einddeclaratie van de architect niet onthouden. Hierop zijn keurig alle aanbestede bedragen verantwoord.
Zoals op de declaratie te zien is, heeft Joling ook voor deze school het schoolmeubilair ontworpen. In geld bijna net zo belangrijk als het betonwerk.

Uit het leuke boekje  "De Tichelkerk in de Jordaan 100 jaar" (de nieuwe naam van de H. Antonius van Paduakerk aan de Lijnbaansgracht/Tichelstraat) van mevrouw Emilia Clerkx hebben we nog wat bijzonderheden kunnen halen.

We citeren hieruit: "Reeds in 1917 was er een som geld bijeengebracht voor de oprichting van een RK Jongensschool. In 1918 besloot het bestuur van de daartoe opgerichte stichting St. Antonius tot de aankoop van vier huizen aan de Lindengracht en drie aangrenzende huizen aan de Lindenstraat. Er werd een obligatielening uitgeschreven van 200.000 gulden. Het duurde echter nog een paar jaar voordat men met de bouw kon beginnen omdat de gekochte huizen nog gedeeltelijk bewoond waren. Eindelijk kon de bouw worden aanbesteed en in 1923 ging de school open. En het was een "prachtschool. Zij is voorzien van centrale verwarming, heeft een douchebad-inrichting voor de kinderen, eene speelplaats en een zeer groot en modern ingericht gymnastieklokaal, zeven zeer ruime klassen, een flinke werkzolder, een teekenzaal, een eetzaal en kamers voor bestuur, hoofd der school en onderwijzers." Direct na de opening waren er al 200 leerlingen." Einde citaat mevrouw Clerkx.

Inderdaad een zeer luxe school voor die dagen. Helemaal als we bedenken dat rond de eeuwwisseling er nog nauwelijks sprake was van rioleringen in de Jordaan en dus ook geen toiletten. De kinderen speelden op straat want de behuizing was klein. 2 Kamers waren al een luxe voor een gezin met zeven en acht kinderen. Ze waren dus letterlijk overgeleverd aan de straat. En dan een school met centrale verwarming, de meeste huizen hadden dat nog niet en ook nog douchemogelijkheden voor de jongens. En bedenk dat bij al die luxe en hygiëne de paters zelf uiterst sober en spartaans leefden.

KvK: 56945213  |   IBAN NL03 RBRB 0929 3629 93  | ANBI  |  RSIN 852373053

© 2022 Architekt Joling