Cees Smout

C. (Kees) A. Smout, geboren in Bergen op Zoom op 30 april 1876. Woonde en werkte in Amsterdam (1895-1905), Parijs, Italië en Frankrijk (Vauves) en keerde in 1909 terug naar Amsterdam alwaar hij tot 1951 verbleef. Daarna naar Breda waar hij op 24 augustus 1961 overleed. Leerling van de Rijksnormaalschool (1895-1899) o.l.v W.B.G. Molkenboer en J.D. Huibers van de Rijksschool voor kunstnijverheid. Studeerde aan de Rijksacademie (1899-1902) te Amsterdam o.l.v. Bart J.W.M. van Hove, F.K.A.C. Leenhoff en R. Stang. Boetseerde o.l.v. Ludwig Jünger en Bart Van Hove. In 1901 won hij de tweede prijs bij de Prix de Rome en in 1905 de eerste prijs in de categorie beeldhouwwerken. Hij vertrok naar Parijs en werd daar begeleid door de daar woonachtige schilder en beeldhouwer Ferdinand Leenhoff, de zwager van Eduard Manet. In Parijs studeert Kees Smout aan de École des Beaux Arts en aan de Académie Colarossi. In 1907-1908 bereisde Smout Italië, waar hij onder meer Turijn, Genua, Rome en Venetië bezocht, en Duitsland. Van 1909 – 1951 woonde Smout weer in Amsterdam.  Hij maakte in die periode veel kerkelijk beeldhouwwerk, niet alleen voor kerken in Amsterdam maar ook voor kerken in Zwaagdijk, Santpoort, Venray, Nijmegen en Haarlem. Hij was lid van Arti et Amicitiae en St. Lucas te Amsterdam. In 1930 ontving hij de gouden medaille van Arti ter beschikking gesteld door koningin Wilhelmina. Hij overleed te Breda op 24 augustus 1961.  Voor een overzicht van zijn leven en werken zie: Liesbeth Stulemeijer-Asselbergs, Een vergeten Bergenaar. Cornelis Aoysius (Kees) Smout, 2017.

De gevelsculptuur van Peek & Cloppenburg (1915-1917)

Op 11 september 1915 kreeg Kees Smout de opdracht ten bedrage van fl. 10.000,-- voor beeldhouw- en modelleerwerken voor het te bouwen pand van Peek & Kloppenburg. De reliëfs moesten worden gemaakt naar het basisontwerp van de architekt Anton J. Joling. Op 9 october d.o.v. werden de ontwerpen in de bouwvergadering goedgekeurd. Daarbij werd tevens besloten om de aannemerspatroon Dirk Polet, de vader van de beeldhouwer Johan Polet, een prijs op te laten geven voor de uitvoering van de beeldhouwwerken. Op 23 october op de 36ste bouwvergadering wordt aan aan hem en aan Kees Smout de opdracht gegeven de uitvoering ter hand te nemen. Met de opdracht aan Dirk Polet was een bedrag gemoeid van fl. 5.039,-- en met die aan Kees een aanvullend bedrag van fl. 4.100,--.  Kees Smout had de taak de reliëfs te modelleren en Johan Polet in dienst bij zijn vader moest ze vervolgens in steen uithakken.

In 1917 waren de reliëfs voltooid.

Het reliëf van het fronton hoog in de voorgevel spiegelt zich aan de gevel van het paleis op de Dam, het voormalige stadhuis. Daar troont in het midden de stadsgodin van Amsterdam, over wie Vondel dichtte:“Aan d’Amstel en aan ‘t IJ daar doet zich heerlijk open, zij die als keizerin de kroon draagt van Europe”. In het fronton van P&C staat centraal een jonge vrouw met een Noordhollandse kap op het hoofd en met in haar rechterhand een lans en in de linker een vredespalm.Zij stelt de Nederlandse Maagd voor, neutraal in de oorlog 1914-1918. Rechts van haar Mercurius, de god van de handel en geheel rechts een vrouw, die aan het spinnen is, een verwijzing naar de handel in textiel. Links van haar zit de gebonden vredesengel, die wordt gelaafd door een vrouw, het zinnebeeld van de liefdadigheid, barmhartigheid en naastenliefde door ons land betoond bij het opvangen van vluchtelingen. 

De reliëfs links en rechts van het middelste reliëf tonen moerbeibladeren met zijderupsen en vlinders en eiken(?) blad met zijderupsen en vlinders en in het midden een spin, die haar web weeft.

In het uitspringende middendeel van de gevel zijn tussen de eerste en tweede verdieping drie reliëfs aangebracht. Dat in het midden toont allerlei activiteiten, die samenhangen met de textielnijverheid, zoals het spinnen, het wassen, het weven, het karen, het snijden, het transporteren en het tonen van het voltooide product aan de koper.

Links en rechts van de hoofdingang bevinden zich twee reliëfs, die de vier jaargetijden verbeelden. Op het eerste wordt een buste van met bloemen getooide moeder-aarde geflankeerd door twee putti. De linkse houdt bloemen in zijn hand en achter hem keren de trekvogels terug uit het zuiden. Hij personifieert de lente. De putto rechts houdt korenaren in zijn hand en achter hem voert een vogel zijn jongen. Hij personifieert de zomer. In het midden van het andere reliëf zie je een buste van de slapende moeder-aarde. De putto links houdt druiven in zijn hand en achter hem vliegen de trekvogels weg naar het zuiden. Hij personifieert de herfst. De putto rechts personifieert de winter. Hij heeft vanwege de kou een dierenvelletje om en houdt in zijn rechterhand mistletoe. Achter hem luidt een kerstklok.

Ook aan de zijkanten van het gebouw bevinden zich reliëfs. Zij stellen de vier werelddelen voor: Europa (Noordpoolvaarders), Amerika (indianen), Azië (japanners) en Afrika (Marokkanen en Berbers).

Tevens zijn er gedenkstenen aangebracht, die herinneren aan de bedrijfjes die moesten wijken voor het nieuwe gebouw Peek & Cloppenburg op de Dam te Amsterdam. 

In tegenstelling tot de reliëfs aan de voorzijde zijn de gedenkstenen door Kees Smout zelf uitgehakt en niet door Johan Polet.

 
 

Van links naar rechts ziet u respectievelijk: Het Haasje; Het Draakje; Gouden Leeuw; De Engelse Dog; Drie Hammetjes; Huizen Damsteeg; De Ossekop; Bierdragersgilde; Roode Leeuw; Stads Paardenstal; 't Rijgertje; 't Waagdragers Welvaren; Wakkeren Hond en het Wapen van Sneeck. Met deze gevelstenen werden de bedrijfjes vastgelegd voor het nageslacht.

Hieronder twee foto's van de situatie zoals het was van vóór de sloop van deze panden, links de Rokin zijde en rechts de Dam zijde. Hierop zijn duidelijk enkele bedrijven die vastgelegd zijn in de gevelstenen te herkennen, zoals bijvoorbeeld De Roode Leeuw.

Ook in latere jaren maakt Kees Smout beeldhouwwerk voor de door Anton Joling ontworpen gebouwen, o.a. voor de Theresiaschool, een onderdeel van het scholencomplex De Liefde aan de Da Costakade.

Het beeld van de H. Theresia boven de ingang van de toenmalige Theresiaschool wordt ook aan Kees Smout toegeschreven.

KvK: 56945213  |   IBAN NL03 RBRB 0929 3629 93  | ANBI  |  RSIN 852373053

© 2018 Architekt Joling